PWST Kraków / Spektakle / Spektakle 32

SAMOBÓJCA

Na podstawie „Samobójcy”  Nikołaja Erdmana

Realizacja i opieka pedagogiczna: Jerzy Trela
Przekład: Maryla Masłowska
Tłumaczenie piosenek: Wojciech  Młynarski
Asystent: Wiktor Loga-Skarczewski
Scenografia i kostiumy: Jagna Janicka
Muzyka: Jan Kanty Pawluśkiewicz
Przygotowanie muzyczne i wokalne: Oleg Sznicar
Ruch sceniczny: Krzysztof Jędrysek
Koordynator produkcji: Ewelina Chrapusta (Wydział Radia i Telewizji im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego)

Obsada: Dominik Rybiałek (Siemion Siemionowicz Podsiekalnikow), Magdalena Koleśnik (Maria Łukianowna), Helena Chorzelska (Serafima Iljiniczna), Bartosz Ostrowski (Aleksandr Pietrowicz Kałabuszkin, ich sąsiad), Charlotta Zielińska (Margarita Iwanowna Pierieswietowa), Krzysztof Polkowski (Aristarch Dominikowicz Grand-Skubik), Konrad Beta (Jegoruszka , Jegor Timofiejewicz), Karol Kubasiewicz (Wiktor Wiktorowicz, pisarz), Tomasz Chrapusta (Ojciec Jełpidij), Anna Paruszyńska (Kleopatra Maksimowna), Agata Woźnicka (Raisa Filipowna)

oraz studenci II r. WA, specjalności wokalno-aktorskiej:  Małgorzata Biela (Cyganka), Karolina Burek (Cyganka), Karolina Wasilewska (Cyganka Krawcowa), Zuzanna Czerniejewska (Cyganka, Modystka), Mateusz Bieryt (Cygan, Nikifor Arsientiewicz  Pugaczow, kupiec), Marcin Wojciechowski (Cygan, Podejrzany Typ, Chłopak z „Wieczności”), Patryk Szwichtenberg (Cygan, Podejrzany Typ, Chłopak z „Wieczności”) oraz Marcin Korbut (Cygan, Diakon)

Czas trwania: 2 godz. 45 min.

 

„Samobójca” (1928 r.)  to druga sztuka teatralna napisana przez Nikołaja Robertowicza Erdmana (1902-1970). Debiutancki „Mandat” (1924 r.) wystawiony przez Wsiewołoda Meyerholda sprawił, że widziano w nim nowego Gogola. Jednak mimo ogromnej popularności został zdjęty z afisza po 350 spektaklach. Na wystawienie „Samobójcy” nie zgodził się sam Stalin… Mimo próśb Konstantina Stanisławskiego wstrzymano pracę nad spektaklem na krótko przed premierą. Obie sztuki funkcjonowały tylko w tzw. drugim obiegu, a Erdman miał wiele problemów z cenzurą.

Trudne też były losy samego „Samobójcy”, przez długie lata zakazanego w Związku Radzieckim. Światowa prapremiera sztuki odbyła się w 1969 r. w Malmo, później wystawiono ją w RFN, Włoszech, Wielkiej Brytanii. W Związku Radzieckim zagrano Samobójcę po raz pierwszy dopiero w latach 80-tych XX wieku. Polską prapremierę przygotował Jerzy Jarocki ze studentami naszej Uczelni, w grudniu 1987 r. W roli głównej wystąpił Krzysztof Gadacz, jego żonę, Marię Łukanowną,  zagrała Dorota Segda.

Sztuka ta  była wystawiana w polskich teatrach wielokrotnie, m.in. przez Andrzeja Rozhina, Jerzego Jarockiego i Kazimierza Kutza.

Profesor Jerzy Trela zmierzył się z tym tekstem w Teatrze PWST w 1998 r. Aktorzy ówczesnej obsady zostali nagrodzeni na XVI Festiwalu Szkół Teatralnych w Łodzi: Grand Prix otrzymał Dariusz Toczek za rolę Podsiekalnikowa, a Pierwszą Nagrodę – Sonia Bohosiewicz, za rolę Serafiny.

Akcja sztuki rozgrywa się w sowieckiej Rosji, podczas  ogólnego kryzysu końca lat 20-tych. Skończyły się czasy NEP-u, czyli Nowej Ekonomicznej Polityki, a zaczął terror realnego komunizmu.

Bohater – Siemion Siemionowicz Podsiekalnikow – zniechęcony życiem bez perspektyw postanawia popełnić samobójstwo. Im głośniej mówi o swoim zamiarze, tym większe wzbudza zainteresowanie otoczenia. Jednak nikomu nie chodzi o to, by odwieść go od tego zamiaru. Wszyscy chcieliby wykorzystać jego desperacki czyn dla własnych celów, ideologii, programów.

Czy nasz bohater zrealizuje swój zamiar?